Γράφει ο Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος
Δημοσιογράφος – Δημοσιολόγος
Σε συνέχεια προηγουµένού µου κειµένου και µε βάση τα όσα συµβαίνουν στη δικαιοσύνη στην Ελλάδα και γενικώς στον διεθνή χώρο επιβεβαιώνεται η φιλοσοφική άποψη πως η απόδοσή της αποτελεί ουτοπία.
Κατά τον Άγγλο πολιτικό και φιλόσοφο Τόµας Μορ, θύµα της εκ µέρους του προασπίσεως της δικαιοσύνης έναντι της κρατικής εξουσίας, η ουτοπία (ου τόπος) αποτελεί µια ιδέα, θεωρία ή επιδίωξη που βρίσκεται τελείως εκτός πραγµατικότητας.
Ο Πλάτωνας, συγκλονισµένος από την άδικη καταδικαστική απόφαση σε βάρος του διδασκάλου του Σωκράτη, δηµιουργεί τη δική του ουτοπία στην «Πολιτεία» του, έργο το οποίο στην εποχή της Αναγέννησης ενέπνευσε τις ουτοπίες δικαιοσύνης, πλην αυτής του Μορ, των Τοµάζο Καµπανέλα και Φράνσις Μπέικον. Ο καθηγητής Χανς Κέλσεν (1881 – 1973) στο πόνηµά του «Τί είναι δικαιοσύνη;» (1953) αρνείται την δικαιοσύνη ως αντικειµενική αξία, επειδή η γνώση αυτής – όπως η γνώση όλων των αντικειµενικών αξιών – δεν είναι επιστηµονικά δυνατή.
Πιο πρακτικός ο Γάλλος φιλόσοφος Μοντεσκιέ (1689-1755), στο έργο του «Το πνεύµα των Νόµων», θεωρεί ότι σε µια ευνοµούµενη Πολιτεία υπάρχουν τρεις εξουσίες, η Εκτελεστική, η Νοµοθετική και η ∆ικαστική. Από αυτές, όπως σηµειώνει, η πιο αδύναµη είναι η δικαστική, αφού είναι υποχρεωµένη να αποφασίζει µε βάση τις αποφάσεις της νοµοθετικής εξουσίας, έστω και αν αυτές είναι άδικες, και να τις εκτελεί χρησιµοποιώντας την εκτελεστική εξουσία, χωρίς την οποία είναι ασήµαντη. Επί πλέον η ιστορία αποδεικνύει ότι η εκτελεστική εξουσία έχει την τάση να καταχράται την ισχύ της και να χρησιµοποιεί την δικαστική για να προωθεί τις αποφάσεις της, έστω και αν αυτές είναι σε βάρος του λαού. Η προσπάθεια της χειραγώγησης της δικαιοσύνης φαίνεται και στις ΗΠΑ, όπου η ζωή εκατοµµυρίων πολιτών εξαρτάται από τις τελεσίδικες αποφάσεις εννέα ισοβίων δικαστών, που αποτελούν το ανώτατο δικαστήριο. Λόγω της ισχύος αυτών των ανωτάτων δικαστών ιδιώτες, κόµµατα και ιδεολογικά λόµπις δαπανούν δεκάδες εκατοµµυρίων για την υποστήριξη υποψηφίων ή/και για υπέρ αυτών αποφάσεις…
∆ικαστές, οι οποίοι θυσίασαν τη θέση τους, τις ανέσεις τους, ακόµη και τη ζωή τους, διαφωνώντας, για λόγους συνειδήσεως, µε την κρατική εξουσία, έχουν µείνει στην Ιστορία ως µάρτυρες της ∆ικαιοσύνης. Ο προαναφερθείς Τόµας Μορ, ως πρωθυπουργός, για λόγους θρησκευτικής συνειδήσεως – ήταν Ρωµαιοκαθολικός – δεν δέχθηκε τον δεύτερο γάµο του βασιλιά Ερρίκου Η΄ µε την Άννα Μπολέϊν, ούτε δέχθηκε αυτός να γίνει αρχηγός της Εκκλησίας της Αγγλίας, για να την ποδηγετεί. Η άρνηση προς τον βασιλιά του στοίχισε τη ζωή. Με απόφαση του Ερρίκου εκτελέστηκε δι’ αποκεφαλισµού και κατασχέθηκε η περιουσία του.
Πριν κάποιους αιώνες από το γεγονός αυτό ο βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων Στ΄ ο σοφός (866-912) θέλησε να τελέσει τέταρτο γάµο και ο πατριάρχης Νικόλαος ο Μυστικός αντέδρασε, µε συνέπεια να εξοριστεί και να κατασχεθεί η περιουσία του.
Κατά την βαυαροκρατία οι δικαστές Τερτσέτης και Πολυζωίδης αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδίκη εις θάνατον δια καρατοµήσεως των Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα. Συνέπεια να προπηλακιστούν και να φυλακιστούν. Επί δικτατορίας των συνταγµαταρχών ο τότε Πρόεδρος του Συµβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) Μιχαήλ Στασινόπουλος ακύρωσε την δια συντακτικής πράξεως απόφαση της δικτατορίας για απολύσεις δικαστών, µην αναγνωρίζοντας, εµµέσως πλην σαφώς, τη νοµιµότητα του δικτατορικού καθεστώτος. Το κόστος γι’ αυτόν ήταν να χάσει τη θέση του.
Στην Ελλάδα, από τη δηµιουργία του κράτους, το 1830, έως πρόσφατα η εκτελεστική εξουσία διόριζε την ηγεσία της δικαστικής εξουσίας, µε συνέπεια να µην υπάρχει το τεκµήριο της αντικειµενικότητας αυτής. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη άλλαξε τη µορφή της επιλογής, χωρίς να αλλάξει την ουσία της. Παράδειγµα, πρόσφατα, µετά από πρόταση του Υπουργού ∆ικαιοσύνης κ. Γ. Φλωρίδη, πρώην υπουργού και υψηλόβαθµου στελέχους του ΠΑΣΟΚ, επελέγη ως Πρόεδρος του ΣτΕ ο Μιχαήλ Πικραµένος, παρά το ότι στη διαδικασία προεπιλογής περισσότερες ψήφους είχε ο ∆ιοµήδης Κυριόπουλος! ∆ικαίως ο κ. Πικραµένος ευχαρίστησε την Πολιτεία γιατί τον τίµησε µε την ανάληψη της Προεδρίας του ΣτΕ.
Σε λίγο καιρό από την εκλογή του κ. Πικραµένου ήλθε στην ολοµέλεια του ΣτΕ η κρίση για την συνταγµατικότητα του Νόµου 5089/2024 «περί δικαιώµατος σύναψης πολιτικού γάµου σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, καθώς επίσης του δικαιώµατος εγγάµων οµόφυλων ζευγαριών προς υιοθεσία ανηλίκου». Η επί προεδρίας του κ. Πικραµένου πλειοψηφία της Ολοµελείας του ΣτΕ απεφάνθη ότι «ο εν λόγω Νόµος δεν αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 21, παράγραφος 1 του Συντάγµατος, περί προστασίας του γάµου, της οικογένειας, της µητρότητας και της παιδικής ηλικίας». Η απόφαση στην ουσία της υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη του παιδιού από µάνα και πατέρα είναι το ίδιο µε την ανάπτυξή του από ζεύγος οµόφυλων! Και µάλιστα σηµειώνει η πλειοψηφία των µελών του ΣτΕ, το απολύτως παράλογο, πως « οι θεσµοί γάµου και οικογένειας δεν παραµένουν στατικοί και αναλλοίωτοι στη διαδροµή του χρόνου». Η ύπαρξη ολιγαρίθµων αλλά ισχυρών οικονοµικά, πολιτικά και κοινωνικά οµάδων πίεσης, που σκοπό έχουν να επιβάλουν στην εξουσία την ιδεολογία τους και τις ιδιαιτερότητές τους, τις οποίες χαρακτηρίζουν «δικαιώµατα», δεν αποτελεί επιστηµονικό τεκµήριο ότι στον χρόνο αλλοιώνεται ο θεσµός του γάµου, ως ένωση ανδρός και γυναικός.
Είναι ως να υποστηρίζεται ότι συν τω χρόνω ο νόµος της βαρύτητας εξελίσσεται! Ο γάµος δεν είναι µόνο θεσµός, είναι προ πάντων νόµος ηθικός και κοινωνικός για να υπάρχει κοινωνία και συνέχειά της.
Η διαχρονική έλλειψη δικαιοσύνης, η επιβολή του δικαίου του ισχυρού και η τιµωρία όποιων αντιστέκονται στην αδικία και θυσιάζονται γι’ αυτήν, είναι γεγονότα, που προκαλούν θλίψη και απαισιοδοξία. Τελικά υπάρχει ελπίδα; ∆εν υπάρχει ελπίδα από ηγεσίες πολιτικές, δικαστικές, κοινωνικές, που είναι κυριευµένες από άλογα πάθη, που δεν αντιλαµβάνονται και παραγνωρίζουν την χοϊκότητα και την προσωρινότητά τους. Υπάρχει ελπίδα από τον Θεό και τους αγίους Του. Στους ανθρώπους ο Θεός έδωσε τους Νόµους Του και παράλληλα το αυτεξούσιο, και την ελευθερία σκέψης και συνειδήσεως για τα έργα τους, για τα οποία και θα κριθούν. Οι Άγιοί Του αποτελούν εστίες αντίστασης στην παρακµή και στον όλεθρο.
Η διαπίστωση του Ντοστογιέφσκι είναι πως «χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται» και η προτροπή του Ιερού Αυγουστίνου είναι «αγάπα τον Θεό και κάµε ό, τι θες». Όπως είπε στο Α΄ Συνέδριο των Καλαβρύτων «Ορθόδοξη Σκέψη και ∆ικαιοσύνη» (28-30/5/ 2004) ο καθηγητής Σταύρος Πάνου «Η δικαιοσύνη του Θεού ταυτίζεται µε την αγάπη, γιατί εκφράζει το οδοιπορικό της ανθρώπινης σωτηρίας» (Βλ. πρκτ. Εκδ. Αρµός, Αθήνα, 2005, σελ. 28). Η αγάπη στον Θεό και στον συνάνθρωπο είναι το µεγάλο µυστικό της ειρηνικής και δίκαιης ζωής, αλλά παραµένει η µεγάλη άγνωστος, αφού νικιέται από τον εγωισµό και την αυτονόµηση του ανθρώπου από τον Θεό. Χωρίς όµως να επικρατήσει η αγάπη στις ψυχές δεν µπορεί να υπάρχει δικαιοσύνη, να υπάρχει σωτηρία ανθρώπου και κοινωνίας.
