Γράφει ο Μάνος Κρανίδης*
Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MSc, CEO «KRAMA PROPERTY», γραµµατέας Ενηµέρωσης, µέλος ∆Σ ΠΟΜΙ∆Α, πρόεδρος ΕΝΙΒΟΠΑ, δηµοτικός σύµβουλος Χαλανδρίου
Η ενεργειακή αναβάθµιση των παλαιών ακινήτων δεν αποτελεί απλά µια προαιρετική επιλογή, αλλά µια επιτακτική εθνική ανάγκη. Στην Ελλάδα, το ζήτηµα είναι ιδιαίτερα κρίσιµο, καθώς περίπου το 70% των κτηρίων έχει ανεγερθεί πριν το 1990, δηλαδή πριν από την εφαρµογή σύγχρονων κανονισµών θερµοµόνωσης και ενεργειακής απόδοσης. Το αποτέλεσµα είναι ένα γερασµένο κτιριακό απόθεµα, ενεργοβόρο, µε υψηλό κόστος θέρµανσης και ψύξης, µε χαµηλότερη ποιότητα ζωής, χρήσης, και αξία.
Σε αυτό το πλαίσιο έρχεται η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, η οποία εισάγει ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής κατάταξης, µε στόχο την κλιµατική ουδετερότητα έως το 2050. Η κατεύθυνση είναι σαφής: τα κτήρια χαµηλής ενεργειακής κατηγορίας θα πρέπει να αναβαθµιστούν, διαφορετικά µπορεί να αντιµετωπίσουν περιορισµούς στη χρήση τους, ακόµη και στη δυνατότητα µίσθωσης ή πώλησης. Πρόκειται για µια εξέλιξη που ενισχύει την ενεργειακή κλάση ενός κτηρίου ως καθοριστικό παράγοντα της πραγµατικής εµπορικής αξίας και αξιοποίησης.
Η προοπτική αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία. ∆εν µπορεί να εφαρµοστεί µια πολιτική που ουσιαστικά απειλεί µε απαξίωση χιλιάδες παλαιά ακίνητα, χωρίς να υπάρχει µαζική, παράλληλη και ουσιαστική στήριξη. Σε µια χώρα όπου η ιδιοκατοίκηση αποτελεί βασικό πυλώνα οικονοµικής ασφάλειας και όπου µεγάλο µέρος της περιουσίας των πολιτών βρίσκεται σε παλαιά διαµερίσµατα και πολυκατοικίες. Η επιβολή περιορισµών χωρίς ευρεία χρηµατοδοτικά εργαλεία είναι κοινωνικά άδικη και πρακτικά ανεφάρµοστη. Η ενεργειακή µετάβαση δεν µπορεί να γίνει εις βάρος των εκατ. µικροϊδιοκτητών, ούτε να δηµιουργήσει ένα νέο κύµα κοινωνικών ανισοτήτων, όπου µόνο όσοι έχουν κεφάλαια θα µπορούν να συµµορφωθούν.
Η Ελλάδα χρειάζεται µεγάλη προσοχή στον τρόπο εφαρµογής της οδηγίας. Η ενεργειακή µετάβαση δεν µπορεί να µετατραπεί σε τιµωρητικό µηχανισµό, αλλά πρέπει να εξελιχθεί σε οργανωµένη εθνική στρατηγική. Απαιτείται ρεαλιστικό χρονοδιάγραµµα, προσαρµοσµένο στις ελληνικές συνθήκες, και όχι µια βίαιη εφαρµογή που θα δηµιουργήσει αδιέξοδα.
Άλλωστε η Ελλάδα έχει µοναδικά χαρακτηριστικά για την ιδιοκτησία ακίνητης περιουσίας έχει εκατοµµύρια ιδιοκτήτες µε λίγες ιδιοκτησίες, χαµηλά εισοδήµατα και αποταµιεύσεις, πολλά ακίνητα παλαιότητας κατασκευής, ιδιοκατοικούµενα ή κενά, µε µεγάλη ανάγκη αναβάθµισης. Ενώ είµαστε σε µια περίοδο υψηλού προϋπολογισµού ενεργειακής αναβάθµισης κτηρίων (άνω των 700-800€/τ.µ.). Σήµερα άλλωστε κάθε ακίνητο παλαιότητας χωρίς ενεργειακή αναβάθµιση ήδη έχει χαµηλή αξία.
Παρότι υπάρχουν προγράµµατα όπως το «Εξοικονοµώ», η πραγµατικότητα είναι δύσκολη: οι διαδικασίες καθυστερούν απελπιστικά, οι πόροι δεν επαρκούν και χιλιάδες ιδιοκτήτες µένουν εκτός, πολύ µικρό ποσοστό των 3,2 εκ παλαιών κτηρίων έχει αναβαθµιστεί ενεργειακά. Χρειάζονται νέες χρηµατοδοτήσεις, σταθερά και µόνιµα εργαλεία αναβάθµισης, χαµηλότοκα δάνεια, καλύτερα φορολογικά κίνητρα και ειδικές δράσεις για πολυκατοικίες και πολύ παλαιά κτήρια. Η πολιτεία οφείλει να κινηθεί µε ταχύτητα, διότι το κόστος της αδράνειας θα είναι πολύ µεγαλύτερο από το κόστος της επένδυσης. Σήµερα τα φορολογικά κίνητρα ενεργειακής αναβάθµισης είναι χαµηλής επιρροής, δύσκολα εφαρµόσιµα για τους πολλούς.
Η ενεργειακή αναβάθµιση δεν αφορά µόνο τους ιδιοκτήτες, αλλά συνολικά την εθνική οικονοµία, την ποιότητα ζωής στις πόλεις και την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στις νέες ενεργειακές κρίσεις. Είναι µια επένδυση που µειώνει τους λογαριασµούς, προστατεύει από την ενεργειακή φτώχεια, αυξάνει την αξία των ακινήτων και δηµιουργεί χιλιάδες θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό κλάδο. Για να πετύχει όµως, πρέπει να αντιµετωπιστεί ως εθνική προτεραιότητα και όχι ως καταναγκασµός. Θέλουµε µια εφαρµοσµένη πολιτική που θα στηρίζει πραγµατικά τους πολίτες και θα µετατρέπει την ενεργειακή µετάβαση σε ευκαιρία, όχι σε απειλή.
* www.kramaproperty.com
