Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΝΟΤΙΟΣ ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ – 27/05/2026
Γράφει ο Στάθης Παρασκευάς
Υπάρχουν φωτογραφίες που καταγράφουν την πραγματικότητα και υπάρχουν και φωτογραφίες που «κατασκευάζονται» για να προκαλούν εντυπώσεις. Η περίφημη εικόνα που έγινε viral τις τελευταίες ημέρες σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα, με την Ακρόπολη σε πρώτο πλάνο και τον ουρανοξύστη του Ελληνικού να μοιάζει ότι υψώνεται σαν γιγαντιαίο τείχος πίσω της, ανήκει προφανώς στη δεύτερη κατηγορία.
Είναι προφανές ότι ο Riviera Tower δεν «επισκιάζει» την Ακρόπολη, ούτε «υποβαθμίζει» το αττικό τοπίο. Και ασφαλώς δεν αλλάζει η γεωγραφία της Αθήνας επειδή κάποιος χρησιμοποίησε έναν ισχυρό τηλεφακό πιθανόν από τα Τουρκοβούνια ή από κάποιο άλλο μακρινό σημείο της πόλης, επιλέγοντας σκόπιμα μια οπτική συμπίεση που αλλοιώνει τις πραγματικές αποστάσεις και τις αναλογίες.
Η τεχνική είναι γνωστή σε κάθε γνώστη της τεχνικής της φωτογραφίας. Όσο μεγαλύτερη είναι η εστιακή απόσταση του φακού, τόσο περισσότερο «συμπιέζεται» η προοπτική του τοπίου. Αν βάλεις σε μια ευθεία την Ακρόπολη και έναν πύργο που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά, ο τηλεφακός μπορεί να τους εμφανίσει σχεδόν κολλημένους. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό, αλλά δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Είναι μια οπτική ψευδαίσθηση.
Είναι ότι η ίδια τεχνική που χρησιμοποιείται εδώ και πολλές δεκαετίες στις μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου. Στο Παρίσι, φωτογραφίες εμφανίζουν τον Πύργο του Άιφελ να ακουμπά σχεδόν τη La Défense. Στο Λονδίνο, οι ουρανοξύστες του City μοιάζουν σαν να βρίσκονται λίγα μέτρα μακριά από το Big Ben. Στη Νέα Υόρκη, ο φακός μπορεί να κάνει το Empire State Building να βρίσκεται μέσα στο Central Park. Κανείς όμως δεν συγχέει τη φωτογραφική παραμόρφωση με την πραγματικότητα.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που αποσιωπάται από τη συζήτηση και αυτό είναι η αισθητική και αρχιτεκτονική αξία του ίδιου του έργου. Ο Riviera Tower δεν είναι ένα τυχαίο κτίριο μαζικής αντιπαροχής ούτε ένα ακόμα άναρχο τσιμεντένιο αποτύπωμα της μεταπολεμικής Αθήνας. Είναι ένα κτίριο σχεδιασμένο από τους Foster + Partners πoυ έχουν υπογράψει τη νέα πτέρυγα του Βρετανικού Μουσείου, τον τρούλο του Ράιχσταγκ στο Βερολίνο, τη Millennium Bridge του Λονδίνου και πολλά άλλα. Δίπλα του η Riviera Galleria που φέρει την υπογραφή του Kengo Kuma, του Ιάπωνα αρχιτέκτονα που το έργο του εκτείνεται από το Εθνικό Στάδιο του Τόκιο μέχρι το V&A Dundee.
Η Αθήνα δεν κινδύνευσε αισθητικά από έναν προσεκτικά σχεδιασμένο ουρανοξύστη στο παραλιακό μέτωπο. Κινδύνευσε και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να κινδυνεύει, από δεκαετίες αυθαίρετης δόμησης, κακοσχεδιασμένων πολυκατοικιών, οπτικής ρύπανσης και πλήρους απουσίας αστικού οράματος. Είναι τουλάχιστον παράδοξο να αντιμετωπίζεται ως πολεοδομική καταστροφή ένα έργο διεθνών προδιαγραφών, την ώρα που η πόλη έχει συμβιβαστεί επί δεκαετίες με ένα χαοτικό μοντέλο, χωρίς αρχή, μέση και τέλος, με αποσπασματική και άναρχη δόμηση.
Και βεβαίως, για να είμαστε πραγματικά δίκαιοι, οφείλουμε να θυμηθούμε και τι υπήρχε πριν. Στη θέση του Ελληνικού δεν βρισκόταν κάποιο προστατευμένο φυσικό τοπίο ούτε ένας ιστορικός αστικός πυρήνας υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας. Υπήρχε ένα εγκαταλελειμμένο αεροδρόμιο και τεράστιες ανενεργές εκτάσεις που παρέμεναν επί χρόνια σύμβολο αδράνειας, γραφειοκρατίας και χαμένων ευκαιριών.
Σήμερα, στη θέση αυτής της εγκατάλειψης δημιουργείται ένα νέο παραλιακό μέτωπο με μητροπολιτικό πάρκο, νέες υποδομές, δημόσιους χώρους, κατοικίες, τουριστικές εγκαταστάσεις, χώρους εργασίας και σημαντική αναβάθμιση της συνολικής εικόνας της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Μπορεί κάποιος να διαφωνεί με επιμέρους επιλογές, αλλά δύσκολα μπορεί να υποστηρίξει σοβαρά ότι προϋπήρχε ήταν αισθητικά ή πολεοδομικά καλύτερη λύση.
Η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή. Η Αθήνα δεν χάνει την ταυτότητά της επειδή αποκτά έναν ουρανοξύστη στο παραλιακό μέτωπο, δεκαπέντε χιλιόμετρα μακριά από την Ακρόπολη. Αντιθέτως, μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα οφείλει να μπορεί να συνδυάζει την ιστορική της κληρονομιά με νέα αρχιτεκτονικά τοπόσημα και με ένα πιο εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης.
Φυσικά και κάθε μεγάλη παρέμβαση δικαιούται κριτικής. Άλλο όμως η σοβαρή πολεοδομική κριτική και άλλο η κατασκευή φόβου μέσα από μια φωτογραφία τραβηγμένη με μεγάλο ζουμ ώστε να δημιουργήσει την αίσθηση «εισβολής» στον Ιερό Βράχο.
Η Ακρόπολη δεν απειλείται από έναν πύργο στο Ελληνικό. Η Ακρόπολη παραμένει το απόλυτο σημείο αναφοράς της Αθήνας εδώ και 2.500 χρόνια και θα συνεχίσει να είναι, ανεξάρτητα από το πόσο επιθετικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας τηλεφακός στο Instagram ή στο Facebook.
Διαβάστε ειδήσεις για τα Νότια Προάστια Αττικής στο Notiosorizontas.gr
Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook
