Tον τελευταίο καιρό έχει ανοίξει μια συζήτηση γύρω από τη νεανική παραβατικότητα, και από το πώς συμπεριφέρονται οι νέοι μεταξύ τους. Μια συζήτηση δύσκολη αλλά πιο επίκαιρη από ποτέ.
Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ έχουμε ανοίξει αυτή τη συζήτηση πολλά χρόνια τώρα, αναδεικνύουμε με συνέπεια τις κοινωνικές αιτίες, τις πολιτικές ευθύνες και τις συγκεκριμένες διαστάσεις του φαινομένου. Δεν το προσεγγίζουμε με επιφανειακές γενικεύσεις. Αυτές καλύπτουν τη ρίζα του προβλήματος, κουκουλώνουν μια κοινωνία ανισότητας, ανταγωνισμού, φτώχειας και αδιεξόδων, όπου όλα -ακόμα και οι ανθρώπινες σχέσεις- μετατρέπονται σε εμπόρευμα.
Η νεανική παραβατικότητα δεν είναι μια τυχαία ατομική επιλογή που κάνει κάποιο παιδί. Είναι το καθρέφτισμα μιας κοινωνίας που συνεχώς σαπίζει, μιας κοινωνίας που μόνο βοηθητική δεν είναι. Σπρώχνει τους νέους στην απόγνωση όταν έρχονται αντιμέτωποι από πολύ μικρή ηλικία με τη φτώχεια, την ακρίβεια, την πιθανή ανεργία των γονιών τους, την επιλεκτική μόρφωση που λαμβάνουν από το σχολείο που τους κόβει τα όνειρα, και δεν μορφώνονται ολόπλευρα, που μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η νοοτροπία «κοιτάω μόνο τον εαυτό μου».
Παράλληλα, χαρακτηριστικό είναι , το πώς προωθείται η αποθέωση της ατομικής οικογενειακής υπόθεσης, ως συνέχεια της συστηματικής προπαγάνδας κυβερνήσεων και ΜΜΕ ότι για όλα φταίει η οικογένεια. Το κράτος δεν αναλαμβάνει καμία ευθύνη στην ανατροφή του παιδιού, αντιθέτως εναποθέτει όλες του τις ευθύνες στο στενό οικογενειακό περιβάλλον χωρίς να προσφέρει τίποτα για την ομαλή ανατροφή των παιδιών.
Συγχρόνως, τα τελευταία χρόνια, οτιδήποτε συμβαίνει το ανάγει στην ατομική ευθύνη που έχει ο γονιός προς το ανήλικο παιδί, έχει αυστηροποιήσει τον ποινικό κώδικα όσον αφορά τα ανήλικα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το 2024, όταν το δικαστήριο καταδίκασε τέσσερα 8χρονα προσφυγόπουλα για εμπρησμό από αμέλεια (τα οποία ήθελαν απλά να ζεσταθούν), απόφαση που προφανώς αναιρέθηκε από τον Άρειο Πάγο.
Η ζωή έχει αποδείξει ότι με την αυστηροποίηση των ποινών δεν αντιμετωπίζεται ένα πρόβλημα με βαθιές κοινωνικές ρίζες και αιτίες. Αντίθετα, σύμφωνα με τους ειδικούς, επιδεινώνεται, αφού ο εγκλεισμός εντείνει τον στιγματισμό, ενώ παράλληλα εξοικειώνει τον ανήλικο με το έγκλημα.
Ας σκεφτούμε, τι δηλώσεις έχουν κάνει ανά καιρούς όπως, «η σημερινή νεολαία είναι «χαλασμένη» και επικίνδυνη». Τους συμφέρει να προβάλλουν αυτή την αντίληψη, καθώς μια τέτοια αντίληψη θέλουν να διαμορφώνεται στην κοινωνία. Δεν υπάρχουν επικίνδυνα παιδιά, αλλά παιδιά που κινδυνεύουν είτε να πέσουν θύματα είτε να γίνουν θύτες. Αποσιωπούν ή υποβαθμίζουν τα θετικά πρότυπα στάσης ζωής της νεολαίας, όπως οι μεγαλειώδεις, τόσα χρόνια, κινητοποιήσεις τους π.χ. για το έγκλημα των Τεμπών, για την ιδιωτικοποίηση των ΑΕΙ, τις διαγραφές των φοιτητών, τη διεκδίκηση ενός σχολείου που θα μορφώνει και δεν θα εξοντώνει.
Πηγή του προβλήματος λοιπόν, είναι η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η βία που διαφημίζεται αποκάλυπτα, η βία της συμμετοχής στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους που σκοτώνουν κάθε μέρα παιδιά και αιματοκυλούν τους λαούς. Όσο αυξάνονται οι κοινωνικές ανισότητες, τόσο θα πολλαπλασιάζονται τέτοιου είδους αντικοινωνικές συμπεριφορές.
Μέσα σε αυτή την κοινωνία, εκδηλώνεται πολύμορφα η διαβρωτική επίδραση της αστικής ιδεολογίας που επηρεάζει πιο έντονα τα παιδιά. Καλλιεργούνται στρεβλά πρότυπα και σάπιες αξίες, προβάλλεται ο ατομισμός και ο «ατομικός δικαιωματισμός» ως διέξοδος, τα ατομικά δικαιώματα απογυμνώνονται από το κοινωνικό τους περιεχόμενο, η ταξική πάλη υπονομεύεται.
Το ίδιο το σύστημα μαθαίνει στα παιδιά ότι πρέπει να είναι σκληρά και ανταγωνιστικά για να επιβιώσουν, να αναγνωριστούν και να εξοντώσουν τον αδύναμο. Το ίδιο αυτό σύστημα καλλιεργεί και την αδιαφορία απέναντι στην κοινωνική αδικία, στον πόνο του άλλου, καλλιεργεί τον ρατσισμό, την οπαδική βία, τον φασισμό καθώς και εθνικιστικά ακροδεξιά ιδεολογήματα που όλο και αυξάνονται τόσο στα σχολεία όσο και στις γειτονιές μας!
Οι αποκρουστικές και συχνά σοκαριστικές εικόνες έντονης βίας μεταξύ ανηλίκων δεν είναι παρά η αποτύπωση μιας κοινωνίας που σαπίζει.
Είναι αποτέλεσμα ενός συστήματος που γεννά ανισότητες, ανασφάλεια και αδιέξοδα, ενός κράτους και κυβερνήσεων που αποποιούνται τις ευθύνες τους και μεταθέτουν συστηματικά το βάρος στο άτομο και την οικογένεια. Την ίδια στιγμή που αποθεώνεται η «ατομική ευθύνη», υπονομεύεται κάθε συλλογική κοινωνική στήριξη: υποστελεχωμένες κοινωνικές υπηρεσίες, ανύπαρκτες ή ανεπαρκείς δομές στήριξης παιδιών και οικογενειών, σχολεία που δεν μορφώνουν ολόπλευρα αλλά αναπαράγουν ανισότητες και αποκλεισμούς
Το ΚΚΕ, η ΚΝΕ, παλεύοντας για μια άλλη κοινωνία, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό, δείχνουν τον δρόμο του αγώνα για μια ζωή με δικαιώματα για την εργατική τάξη, τη νεολαία και τα φτωχά λαϊκά στρώματα. Μέσα από τον αγώνα διαμορφώνονται πρότυπα συμπεριφοράς, όπως η συλλογικότητα, η μαχητικότητα, η αγωνιστική στάση απέναντι στα προβλήματα της ζωής, η αναζήτηση της ολόπλευρης μόρφωσης και του ποιοτικού πολιτισμού, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη, η ταξική υπερηφάνεια, η ευαισθησία απέναντι στους ανθρώπους της τάξης μας, ειδικά τους πιο αδύναμους, ακόμη και στα σκουντουφλήματά τους και η αδιαλλαξία απέναντι στον ταξικό αντίπαλο. Αυτός ο αγώνας, με ένα τέτοιο περιεχόμενο, είναι «σχολείο» για μια συνολικά άλλη στάση ζωής.
Άλλωστε, όπως έγραψε και ο Μαρξ «Η ιστορία θεωρεί πραγματικά μεγάλους ιδιαίτερα εκείνους τους ανθρώπους που εξευγένισαν τον εαυτό τους δουλεύοντας για το σύνολο, η πείρα επαινεί σαν τον πιο ευτυχισμένο εκείνον που χάρισε ευτυχία στους περισσότερους».
Καλούμε όλους και όλες, γονείς, εκπαιδευτικούς, νέους και νέες στην εκδήλωση – παρουσίαση βιβλίου «Παραβατικές συμπεριφορές στη νεαρή ηλικία ή όψεις του εκμεταλλευτικού συστήματος;» την Κυριακή 10 Μαΐου στο Δημαρχείο του Αμαρουσίου στις 18.30.
Κατερίνα Τρίκογλου
Στέλεχος της ΚΝΕ
