Γράφει ο Στάθης Παρασκευάς
Για πολλές δεκαετίες, ο τρόπος που σχεδιάζαμε τις πόλεις μας θεωρούνταν αυτονόητος. Περισσότεροι και μεγαλύτεροι δρόμοι, περισσότερη δόμηση, ανεξέλεγκτη επέκταση. Η ανάπτυξη ταυτίστηκε με την ποσότητα και όχι απαραίτητα με την ποιότητα. Στην καθημερινότητα αυτό μεταφράστηκε σε κάτι πολύ συγκεκριμένο. Περισσότερος χρόνος μέσα στο αυτοκίνητο, λιγότερος χρόνος στη γειτονιά! Διαδρομές που κάποτε γίνονταν με τα πόδια, έγιναν εποχούμενες μετακινήσεις και η πόλη άρχισε να λειτουργεί όλο και περισσότερο ως δίκτυο διέλευσης παρά ως χώρος ζωής.
«Η συζήτηση για τον αστικό σχεδιασμό στρέφεται όλο και περισσότερο γύρω από μια έννοια που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ακουγόταν σχεδόν θεωρητική. Την «ανθρωποκεντρική πόλη»!»
Κάποτε, πολλές δεκαετίες πριν, ο πεζός ήταν ο φυσικός πρωταγωνιστής της πόλης. Σήμερα, σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, μοιάζει με επισκέπτη. Όποιος επιχειρήσει να περπατήσει σε αρκετούς δρόμους των νοτίων προαστίων, θα διαπιστώσει ότι το πεζοδρόμιο συχνά δεν ανήκει πια στον πεζό. Ανήκει στο παρκαρισμένο αυτοκίνητο, στις πρόχειρες καταλήψεις του δημόσιου χώρου, στην προτεραιότητα που δώσαμε στο όχημα αντί στον άνθρωπο.
Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο την αισθητική της πόλης. Αφορά κυρίως την καθημερινή εμπειρία των κατοίκων. Όταν ο δημόσιος χώρος δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τον πεζό, η ίδια η έννοια της γειτονιάς αρχίζει να φθίνει.
Οι σύγχρονες μητροπόλεις φαίνεται πως προσπαθούν πλέον να διορθώσουν αυτή την ασυμμετρία. Η συζήτηση για τον αστικό σχεδιασμό στρέφεται όλο και περισσότερο γύρω από μια έννοια που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ακουγόταν σχεδόν θεωρητική. Την «ανθρωποκεντρική πόλη»!
Δεν πρόκειται για μια αφηρημένη ιδέα. Στην πράξη σημαίνει κάτι πολύ απλό. Ότι ο κάτοικος πρέπει να μπορεί να περπατήσει στη γειτονιά του, να βρει πράσινο, να έχει πρόσβαση σε δημόσιους χώρους, να συναντήσει άλλους ανθρώπους, χωρίς η καθημερινότητά του να εξαρτάται αποκλειστικά από το αυτοκίνητο και τις μεγάλες μετακινήσεις.
Έτσι επανέρχεται στο προσκήνιο μια έννοια που κερδίζει έδαφος στον διεθνή διάλογο. Είναι η «πόλη των 15 λεπτών». Δηλαδή μια πόλη όπου οι βασικές λειτουργίες της καθημερινότητας, όπως η εργασία, οι υπηρεσίες, η εκπαίδευση, η αναψυχή, βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την κατοικία. Η λογική είναι απλή. Λιγότερος χρόνος στον δρόμο, περισσότερος χρόνος στην ίδια τη ζωή της πόλης Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα είναι αν μπορούμε να δούμε την «πόλη των 15 λεπτών» να εφαρμόζεται στην πράξη.
Επανέρχεται στο προσκήνιο μια έννοια που κερδίζει έδαφος στον διεθνή διάλογο. Είναι η «πόλη των 15 λεπτών». Δηλαδή μια πόλη όπου οι βασικές λειτουργίες της καθημερινότητας βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την κατοικία
Και εδώ αρχίζουν να αναδεικνύονται παραδείγματα και στην ελληνική πραγματικότητα. Μεγάλες αστικές αναπλάσεις, όπως αυτή που σχεδιάζεται στον πρώην χώρο του αεροδρομίου στο Ελληνικό, δημιουργούν για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τη δυνατότητα να σχεδιαστεί ένα ολόκληρο αστικό τμήμα από την αρχή. Με όρους εγγύτητας χρήσεων, ενσωμάτωσης πρασίνου και προτεραιότητας στον πεζό. Αν και το αποτέλεσμα παραμένει να αξιολογηθεί στην πράξη, το εγχείρημα θέτει επί τάπητος ένα κρίσιμο ερώτημα. Μπορεί η Αθήνα να περάσει από το μοντέλο της αποσπασματικής ανάπτυξης σε ένα πιο συνεκτικό και ανθρωποκεντρικό πρότυπο;
Τελικά, το ερώτημα για τις πόλεις του μέλλοντος είναι αν θα καταφέρουν να ξαναφέρουν τον άνθρωπο στο κέντρο της αστικής εμπειρίας. Και ίσως εκεί να βρίσκεται η ουσία της νέας εποχής στον αστικό σχεδιασμό. Στο ότι, μετά από δεκαετίες όπου η πόλη σχεδιαζόταν γύρω από τις υποδομές και την κυκλοφορία των αυτοκινήτων, αρχίζει ξανά να σχεδιάζεται γύρω από τη ζωή που φιλοξενεί.
Διαβάστε ειδήσεις για την Νότια Αττική στο Notiosorizontas.gr
Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook
